Castro's Cuba groeit en bloeit als nooit tevoren

Het landschap is heel bijzonder in de Cubaanse Viñales vallei

De Viñales vallei is ‘gezegend door de natuur’ zoals de Cubanen zeggen. Met de bus rijden we er vanuit Havanna in ongeveer drie uur naar toe. Ik kijk mijn ogen uit naar het wisselende landschap van glooiende, groene heuvels tot ‘mogotes’ (kalksteenformaties), uitgestrekte tabaksvelden, paradijselijke valleien en grote open vlaktes. 

Indrukwekkend
De vallei heeft niet alleen ecologische maar ook archeologische waarde, vertelt onze gids. Ik kijk naar de schitterende en vooral indrukwekkende rotsformaties en voel me heel nietig. Hier werden de eerste fossielen uit de Jurassic periode gevonden, rotsen tussen de 146 en 154 miljoen jaar oud.

Ondergronds
Bijzonder zijn de ondergrondse rivieren en het grottenstelsel. Belangrijkste grot is de Indio grot, waardoor de San Vincente rivier stroomt. Jammer dat we geen tijd hebben voor een bezoek aan de San Vincente Spa. Die trekt dankzij haar medicinale mineraalwater bezoekers uit de hele wereld .




De onderkomens van de boeren zijn eenvoudig, zoals deze boerderij op een kleine tabaksplantage.

Palmbomen
Wat opvalt in het landschap zijn de palmbomen, letterlijk uit de oertijd. Het zijn de meest waardevolle natuurlijke schatten in de provincie, die je ook alleen maar in Pinar del Rio kunt vinden, horen we van onze gids. De Mircocycas Calocoma, zoals de opmerkelijke palmboom heet, wordt beschreven als een levend fossiel omdat ze haar oorsprong vindt in het stenen tijdperk.

Tabak
Hoewel Viñales eigenlijk wijnranken betekent, naar de wijn die men er vrioeger vergeefs probeerde te verbouwen, staat de provincie vooral bekend om haar tabak. In Pinar del Río wordt zeventig tot tachtig procent van de Cubaanse tabak verbouwd. 'Het is de beste tabak ter wereld', zegt onze gids, die het als geboren Cubaan als geen ander kan weten.

Las Terrazas
Onze eerste stop is in Las Terrazas, gelegen tussen bosrijke heuvels in een smalle vallei boven Lago San Juan. De Sierra del Rosario waarin Las Terrazas ligt, is een door Unesco beschermd natuurreservaat. De streek staat bekend om haar koffieplantages. Ze kleuren het land groen, tot aan de horizon. Eigenlijk een wonder wanneer je bedenkt dat het landschap eind jaren ‘60 helemaal kaal en dor was door de overmatige houtkap.


In het natuurreservaat wordt parfum gemaakt van de bloemen en planten die er groeien. Het is voor de toerist te koop in een winkeltje bij het eco-hotel.

Ecologisch
Dankzij een regeringsprogramma voor herbebossing kreeg het gebied een ecologische bestemming en werd er een ecodorp gebouwd voor de boerengezinnen. Het was het eerste duurzame en sociale project in zijn soort.

De staat bouwde een ecologisch hotel bovenop een heuvel bij het dorp. Voor de boeren uit de omgeving betekende dat werk, waardoor ze niet meer van de opbrengst van de grond afhankelijk waren en met kappen stopten. Nu staat het gebied weer vol sparren, eucalyptusbomen, ceders en mahonie.

Natuurreservaat
Je moet betalen om het natuurreservaat te kunnen binnenkomen en het is beter om vantevoren te reserveren vanwege de drukte. Onze tour begint in de bar, uitzicht over het water, met een Cuba Libre (rum cola) en live muziek op de achtergrond. Ik moet even slikken: rum om 10.00 uur. Maar ja, als je in Cuba bent, dan doe je zoals de Cubanen…



Slavenvertrekken
Met een gids wandelen we over de koffieplantage. We zien de ruines van de oude slavenvertrekken, de ‘kamers’ waar de koffiebonen werden gedroogd en bovenaan de heuvel staat de oude, historische koffie‘molen’. Op het terrein vind je ook een originele hacienda: Buenavista, verlaten sinds 1846.

In het reservaat zijn maar liefst 113 verschillende vogelsoorten. Als je geluk hebt, zie je een kolibrie, een spotlijster of de nationale vogel, de tocororo, met zijn verenpracht in de drie kleuren van de Cubaanse vlag. Wij hebben dat geluk, ze zijn werkelijk schitterend in de vrije natuur.

Ecohotel
Het viersterren ecohotel, Moka, ligt op de hoogste heuvel. Het is een ‘dorp’ op zich en in de koffiebar kun je kennismaken met alle koffiesoorten uit het gebied. Via stenen trappen kom je bij de winkeltjes, in één ervan is parfum te koop, daar gemaakt van planten en bloemen die groeien in het reservaat.


'De muur van de Preshistorie' tegen één van de bergwanden heeft enorme afmetingen. Het stalletje met souvenirs rechtsonder valt er bij in het niet.

Mural de la Prehistoria
Je houdt ervan of je haat het, maar de Mural de la Prehistoria op de helling van de berg Mogote Dos Hermanas moet je hebben gezien. Al is het maar vanwege de indrukwekkende prestatie van de Cubaanse schilder Lavigildo Gonzales, die de muurschildering maakte in opdracht van Fidel Castro. Het kunstwerk van kleurige kitsch is 120 bij 180 meter en verbeeldt de evolutie van het leven op aarde volgens Darwin.

Traditionele boerderijen
Maart en april zijn traditioneel de maanden waarin de tabak wiordt geoogst. Wij hebben geluk. Bij de tabaksschuur waar we stoppen is de oogst net binnen. Onder schuine daken worden de tabaksbladeren gedroogd. Op de grond scharrelen kippen rond.

In deze oogsttijd hangen de schuren van de meeste boerderijen vol. De opbrengst is voor de staat, die een ambtenaar om de hoeveelheid tabak te bepalen. De beste bladeren worden naar Havanna gestuurd om te worden verwerkt. Veel boeren verstoppen een deel van hun tabak om het voor ewat extra inkomen te  verkopen aan toeristen. Als je geluk hebt, kun je een praatje maken met een boer en misschien wel zelf een sigaar rollen.


Ook onderweg herinnert nog veel aan het politieke verleden van het Cuba onder leiding van Fidel Castro.

Tijd tekort
De dag is veel te snel voorbij. Er is nog véél meer de moeite waard, maar we hebben domweg geen tijd om het te bezichtigen. Daarom een paar tips voor degenen die er misschien wel aan toe komen om het met eigen ogen te zien: het grottenstelsel ‘Gran Caverna de Santo Tomás’, de warmwaterbronnen van Sierrita de San Vicente, de grot ‘Cueva del Indio’ en het stadje Viñales met haar koloniale huizen.

Ontdek de plekjes
Ben je in de buurt, neem dan de tijd voor het ontwekken van deze streek. De natuur is er indrukwekkend mooi en verdient veel aandacht. Neem de fiets, ga te voet of ontydek de mooie plekjes te paard. Vooral dat is heel populair in Vinales, de laatste tijd.

Lees ook:
- http://cuba.opreisgids.nl
- Cubaans Trinidad: volop historie en één grootuitgaansfeest
- Hemels Havanna oogt koloniaal als in een mooie jaren vijftig film
- Bienvenudo: practische tips voor je reis naar Cuba

Internet:
- www.cuba.nl
- www.cubaonline.nl
- http://cuba.startpagina.nl/
- www.casaparticular.info